CHUYÊN ĐỀ:
LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÁO DỤC
HỌC SINH CHẬM TIẾN
Giáo viên: Nguyễn Thị Ánh
Tổ: Hóa- Địa
Năm học: 2010-2011
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Các đối tượng học sinh chậm tiến làm ngăn cản sự tiến bộ của lớp, tạo ra sức ỳ làm cho lớp học chai lười học tập, chủ yếu là quậy phá.
2. CƠ SỞ THỰC TIỄN
Hiện nay, đại đa số ở các trường THCS số lượng học sinh bỏ tiết, trốn học, học lực yếu kém, hay vi phạm nội quy nhà trường, lớp( không thuộc bài, không soạn bài, tác phong,…) ít vâng lời thầy cô làm ảnh hưởng tới hạnh kiểm đang ngày càng tăng cao. Đấy chính là nguyên nhân làm cho số lượng học sinh chậm tiến hàng năm cứ tăng lên. Điều đó làm cho các nhà giáo dục chúng ta cần phải quan tâm. Làm thế nào để xây dựng một nền giáo dục có chất lượng tốt đảm bảo số lượng học sinh học vừa giỏi, vừa ngoan lại là một việc làm hết sức cần thiết.
Là một giáo viên, với kinh nghiệm đứng lớp cũng như trong công tác chủ nhiệm. Qua nhiều năm tìm hiểu tôi xin trình bày một số nguyên nhân dẫn đến việc học sinh chậm tiến ngày một gia tăng cũng như một số phương pháp giáo dục có hiệu quả với học sinh chậm tiến. Đó cũng chính là lý do tại sao tôi chọn chuyên đề: Làm thế nào để giáo dục học sinh chậm tiến.
II. MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mục đích của chuyên đề này là để giảm lại số lượng của học sinh chậm tiến ngày một tăng cao và các phương pháp sử dụng là tham khảo tài liệu, rút kinh nghiệm bản thân, tham khảo ý kiến đồng nghiệp trong và ngoài trường.
III. GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI
Đối tượng thực hiện là học sinh THCS nói chung và học sinh THCS Quảng Thành nói riêng.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG MÂU THUẪN
Nói đến học sinh chậm tiến ở đây, tôi chỉ xin nói về những học sinh hay quậy phá, vi phạm, chưa ngoan. Những học sinh này luôn là mầm móng của những sự phiền hà trong lớp theo nhiều cách khác nhau. Nhưng chúng có một điểm chung là quậy phá hoặc là trung tâm gây rối từ thầy cô cho đến bạn bè xung quanh. Giờ học đối với chúng cũng như giờ chơi. Những học sinh này là những em có vấn đề về bản thân, gia đình, bè bạn,…
Là GVCN chúng ta phải biết được tâm lí và hiểu chúng cần gì? Tại sao chúng lại hành động như vậy? Chúng ta có nhiệm vụ khuyên răn, giáo dục để chúng biết được rằng chúng vẫn như những đứa học sinh khác trong lớp, bình đẳng và được tôn trọng. Chúng ta thấy rằng, mỗi ngày một nhiều hơn số lượng trẻ chưa ngoan khi đến lớp. Nếu thành phần này không được sự quan tâm của gia đình, nhà trường và xã hội thì trẻ dễ tiến đến tệ nạn xấu. Bởi thế chúng ta cần hiểu được nguyên nhân dẫn đến một học sinh chậm tiến.
Học sinh chậm tiến thường gây ra phiền hà cho lớp. Nhưng tự bản thân chúng cũng không hiểu vì sao? Chúng nghe thầy cô bảo chúng quậy phá, hỗn láo, lười biếng…chúng rất khổ tâm. Nhưng chính chúng lại thấy mình đâu đã tới nỗi nào.
Một học sinh chậm tiến thường bộc lộ qua những biểu hiện và các hành vi sau.
Biểu hiện: khó tính, không có xu hướng sửa chữa, lập dị…
Hành vi: bướng bỉnh, quậy phá, học kém, lười học, ham chơi…
Một số nguyên nhân tác động chính:
a. Đặc điểm tình hình địa phương
Do địa bàn xã Quảng Thành là một xã vùng sâu, vùng xa, một số ít người dân buôn bán, số còn lại là công nhân cạo mủ, một số ít gia đình làm thuê, làm mướn, hoặc đi làm xa phải gửi con cho ông bà nuôi, phần lớn nhiều gia đình làm rẫy, trình độ thấp…Do yêu cầu công việc nên mọi người đều tập trung nguồn nhân lực cũng như thời gian trong ngày phục vụ công việc của mình, nên việc quan tâm nắm bắt diễn tiến của con cái nhằm giáp dục chăm sóc kịp thời vẫn còn nhiều hạn chế đối với các bậc phụ huynh.
b. Đặc điểm tâm lý lứa tuổi
Đây chính là giai đoạn phát triển tâm lý lứa tuổi thiếu niên (vừa thoát ra khỏi tâm lý lứa tuổi nhi đồng). Là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em không còn là trẻ con và chưa phải là người lớn, do đó các nhà tâm lý học còn gọi thời kì này là thời kì chuyển tiếp từ trẻ con lên người lớn( lứa tuổi dậy thì). Có thể nói rằng lứa tuổi này là lứa tuổi có nhiều biến động nhất, nhưng cũng là thời kì quan trọng để hình thành và phát triển nhân cách của bản thân. Trí tuệ chưa phát triển đồng bộ với thể chất nên trẻ thường có những mâu thuẫn. Tự coi mình là người lớn nhưng lại không thích làm người lớn. Suy nghĩ và hành động của mình luôn cho là đúng nhưng không dám khẳng định là đúng. Thích được mọi người tôn trọng, dễ quậy phá với những lý do khác nhau. Lại có trường hợp mất căn bản từ những lớp dưới dẫn tới chán học. Rồi thầy cô không hiểu hay la rầy làm em có cảm giác mình bị phân biệt đối xử, hay mặc cảm vì thầy cô bè bạn, bạn bè xa lánh.
c. Điều kiện vui chơi giải trí
ở địa phương hiện nay chưa có các tụ điểm hay các loại hình vui chơi giải trí nhằm đáp ứng những yêu cầu đòi hỏi của các em, dẫn đến việc các em tự đi tìm thú vui cho riêng mình. Đó là một điều hết sức nguy hiển vì trong điều kiện cuộc sống hiện nay các loại hình văn hóa phẩm đồi trụy, phim ảnh có nội dung độc hại đang lan tràn và sẵn sàng làm đen tối những tâm hồn ngây thơ trong trắng ấy bất cứ lúc nào. Công nghệ thông tin ngày càng phát triển, các dịch vụ Internet mở ra tràn lan chưa có sự quản lý chặt chẽ. Các trò chơi điện tử ngay trước cổng trường.
d. Tác động gia đình
Hiện nay một số gia đình vẫn xem thường việc giáo dục chăm sóc con cái của mình, họ xem trọng việc làm giàu và cung phụng con cái hơn là việc giáo dục con cái, hoặc cuộc sống quá nghèo khổ phải lo đi kiếm sống từng ngày để các em tự tung tự tác muốn làm gì cũng được, đi đâu cũng không ai quan tâm. Dần dần các em mất đi điểm tựa vững chắc của mình và bị đổ ngã. Cuộc sống thiếu hạnh phúc của một số gia đình như: bố mẹ thường xuyên gây gổ đánh nhau, ly hôn, bố thường xuyên rượu chè cờ bạc, bố mẹ ngoại tình,… chính là những nguyên nhân dẫn đến các em cảm thấy mình như rời xuống vực thẳm. Bên cạnh đó, một số bậc phụ huynh không hề quan tâm đến công việc giáo dục con cái mình, để các em ăn chơi lêu lổng, theo bạn bè xấu, khi biết chuyện lại bênh vực con mình dẫn tới các em ngày càng hư hỏng.
e. Tác động xã hội
Đây là tác động lớn nhất và nguy hiểm nhất đối với độ tuổi hết sức nhạy cảm của các em, ngoài thời gian các em đến lớp thời gian còn lại các em ở nhà và tiếp xúc với xã hội. Đối với xã hội hiện nay chỉ cần một lần sơ sẩy, không làm chủ được bản thân của mình là có thể các em sẽ bị phá hoại của cuộc đời còn lại của mình, ma túy, mại dâm, các hình ảnh đồi trụy và phim có nội dung xấu hiện nay đang tràn lan trên thị trường và được xem là mặt hàng bán chạy nhất. Chúng đang ngày càng tồn tại, rình rập bên cạnh các em, sẵn sàng xâm nhập vào các em bất cứ lúc nào. Bên cạnh đó sự lôi kéo của một số phần tử xấu do quan hệ với bạn bè không tốt cũng là một điều hết sức nguy hiểm đối với các em.
II. CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Phải nói rằng để hình thành một con người vừa giỏi về năng lực, trí tuệ, vừa tốt về đạo đức, tác phong trong môi trường hiện nay là một công việc không phải dễ dàng gì. Giáo dục chính là cái nôi quyết định mọi vấn đề, chính vì thế chúng ta không thể xem nhẹ công tác giáo dục. Giáo dục không chỉ là nhà trường hay bản thân của những nhà giáo dục mới có trách nhiệm, nhưng đây chính là trách nhiệm chung. Hơn nữa bản thân phải tự giáo dục mình, gia đình, nhà trường và xã hội phải có trách nhiệm cao nhất để giáo dục các em tự hình thành một con người tốt, người có ích cho xã hội.
a. Bản thân các em
Phải luôn nhận thức và làm chủ được bản thân của mình trong mọi hành động và lời nói, có một thời gian biểu học tập, sinh hoạt hợp lí, biết kiềm chế trước sự lôi kéo, dụ dỗ của thành phần xấu, thường xuyên chơi thể thao, tập thể dục để có một tinh thần minh mẫn, sáng suốt và một thể lực khỏe mạnh, luôn tìm tòi và học hỏi các tài liệu, sách báo, phim truyện có tính giáo dục cao, chịu khó học tập thầy cô, bạn bè, lắng nghe ý kiến đóng góp của người lớn tuổi, không nên tự ái, khó chịu, nhẫn nại chịu khó sửa sai mỗi khi vấp phải sai sót.
b. Gia đình
Phải là nơi giáo dục đầu tiên và quan trọng nhất đối với các em, các bậc phụ huynh cần phải quan tâm nhiều hơn nữa đến việc quản lí và chăm sóc con cái, luôn giám sát việc học tập và sinh hoạt của con em mình, cần biết hết tất cả các mối quan hệ của con em mình, có một thời gian biểu cụ thể, thích hợp cho con cái sinh hoạt và học tập, các thành viên trong gia đình cần phải yêu thương giúp đỡ nhau, tránh xung đột, luôn hiểu và thông cảm cho các em, giúp các em giải quyết mọi khó khăn. Vì đây là tuổi ăn chưa no lo chưa tới, rất dễ bị tổn thương và khủng hoảng tinh thần. Xây dựng nếp sống “ Ông và cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền” để các em luôn luôn được cảm thấy mình lúc nào cũng được nằm trong sự yêu thương ấm áp của một gia đình hạnh phúc.
c. Nhà trường
Cần tổ chức giáo dục cho các em có một nề nếp học tập và rèn luyện đạo đức. Nâng cao việc giáo dục và xử lí những trường hợp vi phạm nội quy của nhà trường. Làm tốt mối quan hệ giữa nhà trường với phụ huynh học sinh thông qua chiếc cầu nối đó là hội phụ huynh học sinh, tạo ra các loại hình hoạt động phù hợp với độ tuổi và đặc điểm tâm sinh lí của các em thông qua những tiết sinh hoạt hoặc những hoạt động chung của nhà trường, làm tốt vai trò lãnh đạo của ban giám hiệu nhà trường đối với việc quản lí học sinh chậm tiến thông qua giáo viên chủ nhiệm.
d. Xã hội
Cần nâng cao vai trò quản lí của xã hội bằng pháp luật của các cấp các ngành chính quyền tại địa phương, xử lý thích đáng những trường hợp có tính vi phạm pháp luật, ngăn chặn kịp thời và xóa bỏ những biểu hiện tiêu cực, tệ nạn xã hội có mầm móng sinh ra tại địa phương. Cần quan tâm chăm lo giáo dục nhiều hơn cho thế hệ trẻ, xây dựng các tụ điểm văn hóa hoặc thông tin văn hóa để các em có điều kiện đi lại vui chơi sinh hoạt, mở thư viện xã cho các em đọc sách thời gian rảnh rỗi và có nhiều đầu sách nhằm phục vụ một cách rộng rãi và đa dạng cho các đối tượng. Thường xuyên tổ chức các hoạt động thể dục thể thao, văn hóa tại địa phương để các em vừa được vui chơi giải trí, rèn luyện thể lực đồng thời phát huy được tài năng của mình, phối hợp với nhà trường, kịp thời giúp đỡ các em có điều kiện hoàn cảnh gia đình khó khăn. Giáo dục kịp thời các em có biểu hiện vi phạm pháp luật để các em ổn định tư tưởng học hành.
III. HIỆU QUẢ ỨNG DỤNG
Công tác giáo dục là một việc hết sức quan trọng, là cái chính của sự hình thành nhân cách của con người, muốn các em học sinh ngoan hiền thì trước hết chúng ta phải quan tâm chăm sóc các em, các em phải được chăm lo chu đáo và tổ chức giáo dục cho các em từ gia đình, nhà trường cho đến xã hội. Rèn cho các em có thói quen tự thân vận động. Muốn làm được như thế và để giáo dục một cách có hiệu quả cho các em học sinh nói chung và học sinh chậm tiến nói riêng, chúng ta cần quan tâm nhiều hơn nữa đến các em, làm tốt mối quan hệ giữa giáo viên chủ nhiệm - nhà trường - gia đình và xã hội.
Là một giáo viên chủ nhiệm chúng ta cần nắm vững diễn biến học tập và sinh hoạt của học sinh mình kịp thời nắm bắt những tư tưởng của các em. Mỗi khi thấy biểu hiện lạ ở các em, cần chịu khó tìm hiểu nguyên nhân của sự việc và các nhân tố lien quan nhằm có biện pháp giải quyết cho phù hợp. Cần tạo không khí vui vẻ trong giờ học cũng như trong giờ sinh hoạt, nắm tất cả các học sinh có biểu hiện khác thường trong lớp, làm tốt mối quan hệ với phụ huynh học sinh. Kịp thời giải quyết tất cả những khó khăn mà các em đang mắc phải. Động viên và nhắc nhở các em nhiều hơn là la mắng. Tuy nhiên, đối với một số em chúng ta cần phải nghiêm khắc chứ không dùng hình thức sỉ nhục, để biện pháp giáo dục ngày một đạt hiệu quả cao hơn. Như vậy, trong công tác gióa dục hiện nay thì làm cách nào để giáo dục học sinh chậm tiến vẫn là vấn đề “đau não”. Nói như vậy cũng có nghĩa rằng cách giải quyết đề tài này là rất cần thiết.
C. KẾT LUẬN
Trên đây là những kinh nghiệm của người thực hiện trong công tác giảng dạy cũng như trong quá trình làm công tác chủ nhiệm trong thời gian qua. Rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô để công việc giáo dục được tốt hơn.
Xin chân thành cảm ơn ban giám hiệu, quý thầy cô đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành chuyên đề này.
I. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI ĐỐI VỚI CÔNG TÁC
Giúp học sinh chậm tiến hòa nhập với cộng đồng, tiến bộ hơn trong việc học tập để giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội. Sống có ý nghĩa hơn cho chính bản thân mình, cho gia đình và xã hội.
II. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tham khảo ý kiến của đồng nghiệp, rút kinh nghiệm từ thực tế, ở học sinh lớp mình và trong nhà trường.